Analiza bazy testu internetowego Becka na podstawie 48 087 obserwacji

Raport badawczy z analizy testów Becka

Poradnia Psychologii i Psychoterapii KuLepszemu

Analiza bazy testu internetowego Becka na podstawie 48 087 obserwacji

Okres danych: 01.12.2021 – 14.03.2026

Streszczenie

Analiza objęła 48,087 wypełnionych testów Becka. Średni wynik w całej bazie wyniósł 26.31 pkt, mediana 25 pkt, a rozstęp międzykwartylowy 16 pkt. (oznacza to, że środkowe 50% wyników mieściło się pomiędzy 18 a 34 pkt.)

W tym opracowaniu zastosowano progi 0–11 / 12–19 / 20–25 / 26–63. Przy takim podziale niemal połowę wszystkich obserwacji stanowią wyniki ciężkie. Rozkład ma wyraźnie przesiewowy charakter i nie powinien być utożsamiany z częstością depresji w populacji ogólnej.

Część szczegółowa obejmująca 6 788 kompletnych odpowiedzi pozycyjnych pozwoliła przeprowadzić analizę objawów, korelacji pozycja–skala, eksploracyjną analizę czynnikową oraz przybliżoną analizę IRT. Spójność wewnętrzna skali była wysoka (Cronbach α = 0.91).

Najwyżej nasilone objawy to utrata przyjemności, pesymizm, poczucie bezwartościowości, poczucie winy i pobudzenie. Najsilniejsze współwystępowanie dotyczy par związanych z negatywną samooceną i samokrytycyzmem. W podpróbie metryczkowej najwyższe średnie wyniki pojawiają się u osób najmłodszych oraz u respondentów deklarujących potrzebę pomocy lub nieskuteczne wcześniejsze leczenie.

1. Dane i metodologia

Źródłem analizy były wyniki testów Becka przeprowadzone na stronie internetowej Poradni Psychologii i Psychoterapii KuLepszemu (https://kulepszemu.pl/skala-depresji-becka) zawierające datę, godzinę, wynik całkowity (48 087 przeprowadzonych testów). Wśród nich 6788 testów dodatkowo zawierających odpowiedzi na 21 pozycji testowych oraz samoocenę wyniku testu przed jego wypełnieniem. Dla 1897 obserwacji – pytania metryczkowe i deklaratywne.

cała baza służy do opisu rozkładu wyników, sezonowości i zmian w czasie;

arkusz szczegółowy służy do analizy objawów, rzetelności, korelacji pozycja–skala, analizy czynnikowej i analizy IRT;

podpróba 1 897 respondentów z metryczką służy do analizy wieku, płci, doświadczenia leczenia, deklarowanej potrzeby pomocy i barier rozpoczęcia leczenia.

IQR (interquartile range) oznacza rozstęp międzykwartylowy, czyli różnicę między trzecim a pierwszym kwartylem. Miara ta dobrze opisuje typowy rozrzut wyników, ponieważ jest odporna na wartości skrajne. Cronbach α opisuje spójność wewnętrzną skali i odpowiada na pytanie, czy pozycje testu mierzą wspólny konstrukt.

Analiza IRT została przedstawiona w formie przybliżonej. Dla każdej pozycji oszacowano porządkowy model logistyczny z ukrytym nasileniem objawów aproksymowanym przez wynik pozostałych pozycji. Z tego względu tabelę IRT należy traktować jako część rozszerzonej analizy psychometrycznej, a nie jako pełną kalibrację modelu wieloparametrowego.

Odpowiedziom respondentów na każde z 21 pytań w teście przypisano liczby 

2. Rozkład wyników

Tabela 1. Struktura nasilenia objawów w całej bazie

Rysunek 1. Rozkład wyników BDI w całej bazie

Rysunek 2. Struktura nasilenia objawów

Rozkład wyników jest przesunięty ku górnym wartościom skali. W praktyce oznacza to, że test internetowy pełni funkcję narzędzia przesiewowego dla osób, które już rozważają problem depresyjny jako możliwe wyjaśnienie swoich trudności. Mediana równa 25 pkt lokuje „typowy” wynik bardzo blisko granicy przedziału ciężkiego.

Tabela 2. Roczne podsumowanie wyników

3. Analiza populacyjna: dynamika i sezonowość

Rysunek 3. Średni wynik w miesiącach (bez liczby testów)

Rysunek 5. Udział wyników ciężkich w miesiącach

Średnie miesięczne pozostają przez cały okres względnie wysokie i nie wykazują jednego, stale dominującego schematu rocznego. Z punktu widzenia opisu populacji testowej ważniejsze jest to, że ruch testowy przez cały rok pozostaje obciążony klinicznie, niż to, że konkretny miesiąc osiąga nieco wyższą lub niższą średnią.

Silniejszy sygnał daje udział wyników ciężkich. Wskaźnik ten pozwala śledzić, jak zmienia się odsetek obserwacji najbardziej nasilonych. Nie należy jednak wyciągać z niego wniosków o sezonowości depresji w populacji ogólnej, ponieważ na ruch testowy mogą oddziaływać także czynniki techniczne i komunikacyjne, takie jak kampanie, widoczność strony lub powracanie użytkowników do testu.

Tabela 3. Zmienność udziału wyników ciężkich według miesiąca kalendarzowego

4. Analiza objawów

Tabela 4. Najczęściej nasilone objawy w arkuszu szczegółowym

Rysunek 4. Średnie nasilenie objawów w arkuszu szczegółowym

Najwyżej pozycjonowane objawy tworzą obraz dominowany przez utratę przyjemności, pesymizm, negatywną samoocenę i przeciążenie codziennym funkcjonowaniem. Wysoka pozycja pobudzenia oraz utraty zainteresowań sugeruje, że badana baza nie opisuje wyłącznie klasycznego obrazu obniżonego nastroju, lecz szerzej rozumiany zespół cierpienia psychicznego z komponentem motywacyjnym i funkcjonalnym.

Tabela 5. Pozycje o najniższym przeciętnym nasileniu

Najniższe średnie mają trudności koncentracji, zmiany apetytu, męczliwość, zmiany snu oraz spadek zainteresowania seksem. Nie oznacza to, że są nieistotne, lecz że w tej bazie rzadziej niż objawy poznawczo-afektywne osiągają bardzo wysokie nasilenie.

5. Analiza psychometryczna

Cronbach α = 0.91 wskazuje na wysoką spójność skali. Innymi słowy, pozycje testu współpracują ze sobą jako wspólny pomiar nasilenia objawów depresyjnych.

Tabela 6. Najsilniejsze korelacje skorygowane pozycja–skala

Najwyższe korelacje pozycja–skala mają nielubienie siebie, utrata energii, samokrytycyzm, smutek i drażliwość. Są to pozycje szczególnie dobrze różnicujące ogólne nasilenie. Jednocześnie wartości alfa po usunięciu pozycji pozostają bardzo zbliżone do alfa całej skali, co wspiera pełne wykorzystanie kwestionariusza.

Tabela 7. Ładunki eksploracyjnej analizy czynnikowej

Analiza czynnikowa wskazuje trzy względnie czytelne obszary treściowe. Czynnik poznawczo-samoocenowy grupuje objawy związane z winą, karą, porażką, nielubieniem siebie, samokrytycyzmem i bezwartościowością. Czynnik anhedoniczno-motywacyjny obejmuje utratę przyjemności, utratę zainteresowań, utratę energii, drażliwość, pobudzenie oraz niezdecydowanie. Czynnik somatyczno-funkcjonalny koncentruje się przede wszystkim wokół zmian apetytu, trudności koncentracji i zmian snu.

Tabela 8. Pozycje o najwyższej dyskryminacji w przybliżonej analizie IRT

W przybliżonej analizie IRT najwyższą dyskryminację osiągają pozycje nielubienie siebie, smutek, utrata energii, samokrytycyzm oraz drażliwość. W praktyce są to pozycje najsilniej związane z przejściem od niższego do wyższego nasilenia ukrytej cechy. W zestawieniu z korelacjami pozycja–skala pokazuje to dużą wagę objawów samoocenowych i energetycznych.

6. Demografia i deklaracje pomocy

Tabela 9. Wynik według płci

Tabela 10. Wynik według wieku

W podpróbie metryczkowej najwyższą średnią uzyskała grupa poniżej 18 lat, a następnie grupa 18–25 lat. Dane te mają charakter opisowy, ponieważ metryczka nie obejmuje całej bazy, ale są wystarczająco stabilne, aby uznać je za ważny sygnał strukturalny tej części ruchu testowego.

Tabela 11. Wynik według doświadczenia leczenia

Tabela 12. Wynik według deklarowanej potrzeby pomocy

Brak kolumn z liczebnością w tabelach 11 i 12 nie zmienia głównego wniosku: najwyższe średnie wyniki osiągają osoby deklarujące zdecydowaną potrzebę pomocy oraz osoby, które mają doświadczenie wsparcia bez zadowalającego efektu. Z perspektywy opisu populacji testowej oznacza to, że część użytkowników nie jest „nowa” w systemie opieki specjalistycznej, lecz wraca do poszukiwania pomocy po doświadczeniach nieskuteczności lub rozczarowania.

7. Bariery rozpoczęcia leczenia i samoocena

Tabela 13. Bariery rozpoczęcia leczenia – po scaleniu odpowiedzi równoważnych

Najwyższe średnie wyniki obserwuje się przy odpowiedziach wskazujących bezradność, negatywne doświadczenia z przeszłości i przekonanie, że nikt nie może pomóc.

Tabela 14. Zgodność samooceny z rzeczywistym wynikiem

Zgodność samooceny z wynikiem testowym nie przekracza połowy przypadków. Najczęściej występuje niedoszacowanie własnego stanu, co oznacza, że respondenci częściej oceniają objawy jako łagodniejsze niż sugeruje wynik BDI. Z punktu widzenia interpretacyjnego jest to ważne, ponieważ pokazuje rozbieżność między subiektywnym „nazwaniem” trudności a ich nasileniem w ustrukturyzowanym kwestionariuszu.

Tabela 14a. Zgodność samooceny z rzeczywistym wynikiem

8. Które objawy współwystępują i jakie tworzą profile

Rysunek 6. Najsilniejsze współwystępowanie objawów

Najsilniejsze współwystępowanie dotyczy relacji między nielubieniem siebie i samokrytycyzmem oraz między poczuciem winy a samokrytycyzmem. Wysokie są także związki pomiędzy utratą energii i drażliwością, a także pomiędzy poczuciem porażki a objawami samoocenowymi. Obraz ten wzmacnia interpretację, według której rdzeniem tej bazy są nie tylko objawy afektywne, lecz także obniżona samoocena i przeciążenie funkcjonowania.

Tabela 16. Profile objawów wyodrębnione na podstawie dominujących wymiarów

Profil anhedoniczno-motywacyjny jest najczęstszy i obejmuje około połowy obserwacji. Oznacza przewagę objawów związanych z utratą przyjemności, energii, zainteresowań oraz trudnością w uruchomieniu działania. Profil poznawczo-samoocenowy obejmuje ponad dwie piąte obserwacji i łączy się z winą, porażką, samokrytycyzmem i bezwartościowością. Profil somatyczno-funkcjonalny jest najmniej liczny, ale istotny opisowo; wskazuje przewagę zmian apetytu, snu, koncentracji oraz szerzej rozumianych trudności funkcjonalnych.

Rozumienie bazy przez pryzmat profili objawowych jest użyteczne, ponieważ odchodzi od założenia, że każdy wysoki wynik oznacza ten sam obraz cierpienia. Już na poziomie samego testu widać, że część osób trafia na stronę przede wszystkim z obniżoną samooceną i autooskarżeniami, część z dominującą anhedonią i wyczerpaniem motywacyjnym, a część z nasilonym komponentem somatyczno-funkcjonalnym.

9. Ograniczenia badania

baza ma charakter samo-selekcyjny i nie jest reprezentatywna dla populacji Polski;

dane nie zawierają trwałego identyfikatora osoby, więc nie można wykluczyć kilkukrotnego wypełniania testu przez tę samą osobę;

metryczka i pytania deklaratywne są dostępne tylko dla części obserwacji;

analiza IRT ma charakter przybliżony i eksploracyjny;

wynik testu internetowego nie jest równoważny rozpoznaniu klinicznemu.

Ograniczenia te nie unieważniają wartości zbioru, ale określają ramę interpretacji. Dane dobrze opisują użytkowników korzystających z testu internetowego, natomiast nie mogą być bezpośrednio przenoszone na populację ogólną bez dodatkowych procedur doboru próby.

10. Podsumowanie badawcze

Baza Poradni KuLepszemu stanowi duży zbiór samoopisowych wyników testu Becka, który pozwala opisać zarówno rozkład nasilenia objawów, jak i ich strukturę wewnętrzną. Na poziomie statystyk ogólnych zbiór jest wyraźnie przesunięty ku wyższym wynikom, co pokazuje przesiewowy charakter ruchu testowego. Na poziomie psychometrycznym skala działa spójnie, a na poziomie treściowym dominują objawy anhedoniczne, samoocenowe i funkcjonalne.

Najbardziej czytelny obraz badawczy można streścić w trzech tezach. 

Po pierwsze, internetowy test Becka przyciąga przede wszystkim osoby już istotnie obciążone objawami. 

Po drugie, obraz objawowy jest wewnętrznie zróżnicowany i nie redukuje się do jednego schematu depresji. 

Po trzecie, deklaracje respondentów wskazują, że część użytkowników doświadcza trudności w dostępie do skutecznej pomocy lub ma za sobą doświadczenia niesatysfakcjonującego leczenia.

Niniejsze opracowanie może służyć jako materiał źródłowy do opisu funkcjonowania internetowego testu Becka, charakterystyki jego użytkowników oraz do zaprezentowania, jak w dużej bazie samoopisowej układają się rozkład wyników, profile objawowe i podstawowe wskaźniki psychometryczne.

Osoby zainteresowane dostępem do pełnych danych w celu pogłębienia analiz lub badań zapraszamy do kontaktu z Poradnią Psychologii i Psychoterapii KuLepszemu (kontakt@kulepszemu.pl) 

Aneks A. Pełna tabela pozycji testowych

Aneks przedstawia pełny zestaw 21 pozycji wraz z przeciętnym nasileniem i częstością odpowiedzi z górnego zakresu skali. Tabela ta rozszerza analizę z sekcji głównej i pozwala śledzić strukturę każdego objawu z osobna.

Tabela A1. Wszystkie pozycje testowe i ich statystyki

Aneks B. Pełne korelacje pozycja–skala

Tabela B1 zawiera pełny zestaw skorygowanych korelacji pozycja–skala oraz wartości alfa po usunięciu danej pozycji. Dzięki temu można porównać nie tylko czołowe pozycje, lecz całą skalę.

Tabela B1. Pełne korelacje skorygowane pozycja–skala

Aneks C. Pełna tabela IRT

Tabela C1 zestawia przybliżony parametr dyskryminacji dla wszystkich 21 pozycji. Wartości wyższe oznaczają większą zdolność różnicowania poziomu ukrytej cechy w modelu porządkowym.

Tabela C1. Parametry dyskryminacji dla wszystkich pozycji

Aneks D. Dodatkowe przekroje populacyjne

Poniższe tabele uzupełniają zasadniczy opis podpróby metryczkowej o miejsce zamieszkania oraz deklarację dotyczącą ewentualnego rozpoczęcia leczenia.

Tabela D1. Wynik według miejsca zamieszkania

Tabela D2. Wynik według pytania: Czy bierzesz pod uwagę rozpoczęcie leczenia

Aneks E. Pełna dynamika miesięczna

Tabela F1 dokumentuje pełny przebieg miesięcznych średnich, median i udziału wyników ciężkich. Umieszczenie całej sekwencji w aneksie umożliwia dalsze cytowanie danych bez przeciążania części głównej raportu.

Tabela F1. Pełne miesięczne zestawienie wyników