Sens życia – jak odnaleźć, jak nie stracić i co zrobić, gdy znika?

Dlaczego można stracić poczucie sensu życia?

Poczucie sensu nie jest czymś stałym. Może zmieniać się razem z sytuacją życiową, relacjami, zdrowiem czy tym, jak postrzegamy siebie. Szczególnie trudne bywają momenty, w których kończy się pewien etap życia, a kolejny nie ma jeszcze wyraźnego kształtu. Dotychczasowe plany przestają być aktualne i trzeba zbudować nową odpowiedź na pytanie: co dalej?

Sens życia po śmierci bliskiej osoby

Śmierć kogoś bliskiego może zmienić nie tylko codzienność, ale również sposób myślenia o przyszłości. Plany, role i rytuały związane z drugą osobą nagle przestają istnieć w dotychczasowej formie. Dlatego pytanie o sens życia po śmierci bliskiej osoby może pojawiać się szczególnie często w okresie żałoby. Dotyczy to zwłaszcza bardzo bliskich relacji – partnera, małżonka, rodzica, dziecka czy wieloletniego przyjaciela.

Żałoba może wiązać się ze smutkiem, tęsknotą, dezorientacją, trudnościami z koncentracją, lękiem przed przyszłością i poczuciem, że dotychczasowy porządek życia został naruszony. Jej przebieg jest jednak indywidualny. Nie każdy przeżywa stratę w ten sam sposób ani według jednego określonego schematu. Odnalezienie sensu życia po śmierci męża, żony czy innej ważnej osoby nie oznacza zapomnienia o niej ani „zamknięcia tematu”. Częściej chodzi o stopniowe uczenie się funkcjonowania w rzeczywistości, w której relacja z bliską osobą ma już inną formę.

Jak znaleźć sens życia po rozstaniu lub rozwodzie?

Rozstanie oznacza utratę nie tylko samej relacji. Często kończą się również wspólne plany, przyzwyczajenia i wyobrażenia dotyczące przyszłości. Po wieloletnim związku może dodatkowo pojawić się pytanie: kim jestem poza tą relacją?

Dlatego szukanie sensu życia po rozwodzie lub rozstaniu często wiąże się z ponownym określeniem własnych potrzeb, granic i planów. Nie zawsze trzeba od razu rozpoczynać kolejny etap czy budować nową relację. Czasami ważniejsze jest odzyskanie przestrzeni na własne decyzje i sprawdzenie, co obecnie daje poczucie stabilności. To proces, który może wymagać czasu, zwłaszcza gdy rozstaniu towarzyszą konflikt, poczucie odrzucenia, samotność lub duża zmiana sytuacji rodzinnej.

Jak znaleźć sens życia po 50. roku życia?

Pytania o sens mogą pojawić się również wtedy, gdy z pozoru wszystko jest w porządku. Często dzieje się tak przy większych zmianach związanych z wiekiem i pełnionymi dotychczas rolami. Dzieci stają się samodzielne, zmienia się życie zawodowe, relacje lub sytuacja rodzinna. Cele, które przez wiele lat organizowały codzienność, mogą przestać mieć takie samo znaczenie.

Dlatego zastanawianie się, jak znaleźć sens życia po 50. roku życia, nie musi świadczyć o kryzysie w negatywnym znaczeniu. Może być sygnałem, że dotychczasowe priorytety wymagają ponownego przemyślenia. Nie chodzi przy tym o znalezienie spektakularnej nowej pasji. Dla jednej osoby ważniejsza okaże się zmiana sposobu pracy, dla innej relacje, podróże, nauka czegoś nowego, aktywność społeczna albo po prostu większa ilość czasu przeznaczanego na własne potrzeby.

Jak odnaleźć sens życia? Zacznij od wartości, nie od wielkiego celu

Kiedy pojawia się poczucie pustki, naturalną reakcją jest szukanie odpowiedzi. Problem w tym, że presja znalezienia „sensu całego życia” może tylko zwiększać zagubienie. Łatwiej zacząć od mniejszej perspektywy.

Zastanów się, co jest dla Ciebie ważne

Wartości nie są tym samym, co cele. Celem może być zdobycie określonej pracy, kupno mieszkania czy ukończenie studiów. Wartością może być natomiast rozwój, bezpieczeństwo, bliskość, niezależność czy pomaganie innym. Cel można osiągnąć albo stracić. Wartości mogą natomiast wskazywać kierunek także wtedy, gdy konkretne okoliczności się zmieniają. Dlatego zamiast pytać wyłącznie „co powinienem osiągnąć?”, można zastanowić się: „jakim człowiekiem chcę być i co jest dla mnie naprawdę ważne?”.

Nie czekaj wyłącznie na motywację

Kiedy brakuje energii i chęci do działania, łatwo pomyśleć: „zacznę, kiedy poczuję się lepiej”. W praktyce czasem działa również odwrotna zależność – niewielka aktywność może poprzedzać zmianę samopoczucia. W psychoterapii depresji wykorzystuje się m.in. aktywację behawioralną, która koncentruje się na zależności między podejmowanymi aktywnościami a nastrojem. Nie oznacza to po prostu zmuszania się do bycia aktywnym. Działania dobiera się stopniowo i adekwatnie do możliwości danej osoby. Jeśli obecnie trudno wyobrazić sobie duże zmiany, początkiem może być spacer, przygotowanie posiłku, telefon do bliskiej osoby albo powrót do jednej wcześniej ważnej aktywności.

Sprawdź, czego naprawdę Ci brakuje

Poczucie bezsensu może oznaczać bardzo różne rzeczy. Jedna osoba odczuwa przede wszystkim samotność. Inna od dawna funkcjonuje pod dużą presją, kolejna czuje się wypalona zawodowo albo żyje według oczekiwań innych ludzi. Dlatego zamiast od razu pytać „jak odzyskać sens życia?”, warto spróbować określić, czego konkretnie brakuje w obecnym życiu. Być może potrzeba:

• Większej bliskości z innymi,
• Odpoczynku,
• Poczucia wpływu na własne decyzje,
• Zmiany w pracy,
• Nowych doświadczeń,
• Większej zgodności życia z własnymi wartościami,
• Profesjonalnego wsparcia w uporządkowaniu tego, co obecnie się dzieje.

Jak odzyskać chęć do życia, gdy trudno zacząć?

Jeżeli jesteś w trudniejszym okresie, nie musisz od razu planować kolejnych lat. Czasami wystarczającym zadaniem jest uporządkowanie najbliższych dni. Możesz zacząć od podstaw: regularnego snu, jedzenia, niewielkiej aktywności fizycznej, kontaktu z innymi ludźmi czy wykonania jednej rzeczy, którą od dawna odkładasz.

Warto jednak rozróżnić chwilowy brak motywacji od długotrwałej utraty zainteresowań i przyjemności. Jeśli przez większość czasu trudno cieszyć się rzeczami, które wcześniej były ważne, pojawia się silne zmęczenie, beznadzieja, zaburzenia snu czy problemy z koncentracją, nie zawsze wystarczy zmiana codziennych nawyków.

Brak sensu życia a depresja – kiedy warto szukać pomocy?

Poczucie zagubienia czy pytania o sens życia same w sobie nie oznaczają depresji. Kryzys egzystencjalny może pojawić się również u osoby, która nie doświadcza zaburzenia psychicznego.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy przez dłuższy czas występują między innymi obniżony nastrój lub wyraźna utrata zainteresowania i zdolności odczuwania przyjemności, a dodatkowo pojawiają się problemy ze snem, apetytem, koncentracją, energią, poczuciem własnej wartości lub nadzieją na przyszłość. Są to objawy, które mogą występować w depresji i wymagają profesjonalnej oceny.

Anhedonia, czyli znaczne ograniczenie możliwości odczuwania przyjemności lub zainteresowania aktywnościami, również należy do charakterystycznych objawów depresyjnych. Sama w sobie nie wystarcza jednak do postawienia diagnozy. Warto rozważyć rozmowę ze specjalistą szczególnie wtedy, gdy trudności:

• Utrzymują się przez dłuższy czas,
• Wpływają na pracę, naukę lub relacje,
• Powodują wycofywanie się z kontaktów z innymi,
• Utrudniają wykonywanie codziennych obowiązków,
• Wiążą się z silnym poczuciem beznadziei.

Psycholog lub psychoterapeuta może pomóc uporządkować doświadczenia, lepiej zrozumieć własne potrzeby i sprawdzić, co podtrzymuje obecny kryzys.

Gdy pojawiają się myśli o śmierci lub samobójstwie

Poczucie, że życie straciło sens, czasem może wiązać się również z myślami o śmierci lub samobójstwie. W takiej sytuacji nie należy czekać na planową wizytę terapeutyczną. W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia należy zadzwonić pod numer 112 lub 999 albo zgłosić się na SOR lub do izby przyjęć szpitala z oddziałem psychiatrycznym. Osoby dorosłe w kryzysie psychicznym mogą również skorzystać z bezpłatnego wsparcia pod numerem 800 70 222 lub 116 123.

Psychoterapia może pomóc uporządkować to, co dziś wydaje się bez wyjścia

Nie zawsze trzeba samodzielnie znaleźć odpowiedź na pytanie, jak odzyskać sens życia. Psychoterapia może stworzyć przestrzeń do przyjrzenia się temu, co doprowadziło do obecnego kryzysu, jakie potrzeby pozostają niezaspokojone i które dotychczasowe sposoby funkcjonowania przestały się sprawdzać.

Nie oznacza to, że terapeuta wskaże gotowy „sens życia”. Jego rolą jest raczej pomoc w lepszym rozumieniu własnych emocji, przekonań, relacji i zachowań oraz w szukaniu zmian zgodnych z potrzebami konkretnej osoby.

W pracy nad depresją i innymi trudnościami emocjonalnymi wykorzystuje się różne podejścia psychoterapeutyczne. Jednym z nich jest terapia poznawczo-behawioralna (CBT), której elementy obejmują m.in. Analizowanie zależności między myślami, emocjami i zachowaniem oraz uczenie się nowych sposobów radzenia sobie z trudnościami. CBT należy do metod uwzględnianych w wytycznych dotyczących leczenia depresji, choć wybór terapii powinien zależeć od problemu, potrzeb i preferencji konkretnej osoby.

Wsparcie psychologiczne w Poradni KuLepszemu

Jeżeli od dłuższego czasu towarzyszy Ci poczucie pustki, zagubienia lub utraty sensu, nie musisz samodzielnie dochodzić do tego, skąd bierze się obecny kryzys i co z nim zrobić.

W Poradni Zdrowia Psychicznego KuLepszemu możesz skorzystać ze wsparcia psychologów i psychoterapeutów pracujących m.in. w nurcie poznawczo-behawioralnym (CBT). Podczas spotkań można przyjrzeć się zarówno aktualnym trudnościom, jak i sposobowi myślenia, relacjom, emocjom oraz zmianom, które mogą pomóc odzyskać większe poczucie wpływu na własne życie.

Spotkania odbywają się stacjonarnie na warszawskiej Woli oraz online, dzięki czemu ze wsparcia mogą korzystać również osoby mieszkające poza Warszawą i Polacy przebywający za granicą. Istnieje także możliwość odbycia krótkiej, 20-minutowej konsultacji telefonicznej, która pomaga w wyborze odpowiedniego specjalisty.

Jeżeli czujesz, że obecny kryzys zaczyna wpływać na Twoje codzienne funkcjonowanie, rozmowa ze specjalistą może być pierwszym krokiem do lepszego zrozumienia tego, co obecnie przeżywasz. abyśmy dobrali dla Ciebie optymalną formę wsparcia.